Kilitlemek

Max Verstappen (33) Aston Martin'i sürüyor Red Bull Yarış RB16 2020'de kilitleniyor F1 Autodromo Internacional do Algarve'de Portekiz Grand Prix'si

F1 pilotunun, lastiğin yola iletebileceğinden daha fazla frenleme kuvveti uyguladığında ve araç ileri doğru kaymaya devam ederken bir veya daha fazla tekerleğin dönmeyi durdurduğu durumda kilitlenme meydana gelir. Bu durum, lastikte belirgin bir siyah iz, bir duman bulutu ve en önemlisi, yarışın geri kalanında lastiğin dengesini bozan düz bir nokta bırakır.

F1'de kilitlenme (lock-up) nedir?

Sürücünün aşırı fren yapması, lastiğin mevcut yol tutuş kapasitesini aşması ve tekerleğin yuvarlanmak yerine kayması durumunda kilitlenme meydana gelir. Modern F1 Otomobillerde ABS bulunmadığından, fren basıncını ayarlama sorumluluğu tamamen sürücüye aittir. Bir tekerlek kilitlendiğinde, kauçuk ile yol arasındaki sürtünme lastiği düzensiz bir şekilde ısıtır ve lastik sırtında düz bir bölge oluşmasına neden olabilir.

Gözaltılar neden gerçekleşiyor?

• Viraj koşullarına göre fren dengesi çok fazla öne ayarlanmış;
• Yarışın başlarında veya güvenlik aracından sonra lastiklerin soğuması;
• Kirli havada yere basma kuvveti azalır, bu da lastiğin kilitlenmesini kolaylaştırır;
• Rakibini kovalarken viraja iyimser bir şekilde fren yaparak girmek;
• Çalışma aralığının altındaki fren sıcaklıkları;
• Ray yüzeyinde nemli lekeler veya döküntüler.

Düz nokta problemi

Vites kilitlenmesinin en ciddi sonucu, lastikte bıraktığı düz noktadır. Bu düz nokta, sonraki her dönüşü süspansiyona bir darbe gibi indirir. Titreşimler, direksiyonu, fren pedalı hissini ve hatta sürücünün görüşünü etkileyecek kadar şiddetli hale gelir. Aşırı durumlarda takımlar, düzleşmiş bir lastiği değiştirmek için erken pit stop yaparlar. Düzleşmiş noktayı birkaç tur boyunca yeni lastikle kapatmak kısmen iyileşme sağlayabilir, ancak çoğu kötü düz nokta lastik için ölümcül olur.

Sürücüler kilitlenmeyi nasıl önler?

Modern sürücüler, düşük hızlı virajlardan önce direksiyon simidindeki fren denge ayarını geriye doğru, yüksek hızlı frenleme bölgelerinde ise ileriye doğru ayarlayarak frenlemeyi yönlendirirler. Tekerleklerin kilitlendiğini hissettikleri anda pedalı hafifçe bırakır, ardından tekrar basarlar. Ayrıca, özellikle Bahreyn 1. Virajı, Silverstone Köyü ve Monza 1. Virajı gibi riskin yüksek olduğunu bildikleri virajlarda kendilerini yönlendirirler.

Gözaltı merkezleriyle ilgili sıkça sorulan sorular

F1'de kilitlenme (lock-up) nedir?

Frenleme sırasında tekerleklerden birinin dönmeyi durdurması, ancak aracın hareket etmeye devam etmesi ve yuvarlanmak yerine kayması durumuna kilitlenme denir. Bu durum lastikte siyah bir iz ve düz bir nokta bırakır.

Hapis cezası neden kötüdür?

Çünkü bıraktığı düz nokta, süspansiyon ve direksiyon sisteminde şiddetli titreşime neden olur, lastiğin dengesini bozar ve erken pit stopa yol açabilir.

Do F1 Arabalarda ABS var mı?

Hayır. F1'de kilitlenmeyi önleyici fren sistemleri yasaktır. Fren basıncını ayarlamak tamamen sürücünün sorumluluğundadır.

Düzleşmiş bir lastik tekrar düzelebilir mi?

Bazen, sürücü devam eder ve patlak noktayı yeni lastikle kapatırsa, durum düzelebilir. Ancak kötü patlak noktalar genellikle düzelmez ve pit stop'u zorunlu kılar.

Sürücüler kilitlenme riskini nasıl azaltabilir?

Virajlara göre fren dengesini ayarlıyorlar, kilitlenme belirtisi gösterir göstermez pedalı bırakıp tekrar basıyorlar ve ilk turlarda lastikleri ve frenleri dikkatlice ısıtıyorlar.